Zgrade, istorijski spomenici

914241_1672803999668310_134353984_nZavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda izdao je publikaciju Kulturno-istorijsko nasleđe na području regulacionog plana Obrenovca, u kome stoji da je u imeniku mesta Karađorđeve Srbije iz 1804-1813. godine Zabrežje upisano kao palanka u Valjevskoj nahiji.
Izgleda da je baš razvijeni trgovački i drugi promet uticao da se naselje ovom prilikom nazove palankom, mada je po svojoj organizaciji i karakteru izrazito seoskog tipa. Zabrežje pripada tipu zbijenih naselja sa ušorenim delovima sela. Ono što daje posebno obeležje Zabrežju je prisustvo industrijskih građevina i žitnih magacina. Najveći i svakako najznačajniji je kompleks starog Mlina porodice Simović, nastao u prvoj deceniji dvadesetog veka. Mlin je u funkciji i treba ga uzimajući u obzir nužnim osavremenjivanjem trajno sačuvati. U publikaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda stoji da, pored Mlina, značajna je i zgrada stare Fabrike špiritusa Špirtulja, zatim tri žitna magacina, na obali Save, koji su do skora doprinosili autentičnosti Zabrežja, kao najvećeg izvoznog punkta centralne Srbije u prošlosti. Ove objekte trebalo je trajno zadržati i omogućiti njihov budući život u nekoj prigodnoj nameni i prema potrebama vremena. Magacini su rasprodati, građevinski materijal razvučen, a temelji ostadoše da nas podseća na istoriju Zabrežja. Fabrika špiritusa je srušena, a na njeno mesto izgrađena je veoma lepa zgrada. Mlin u Zabrežju može biti u funkciji, ali se čeka privatizacija ili denacionalizacija. Zgrada zabreške opštine je građena 1928. godine, a selo je finansiralo gradnju. Pre tridesetak godina, mesne vlasti Zabrežja dale su jednu prostoriju na korišćenje pošti, zatim se i poštar uselio u druge prostorije. Tako Zabrežani izgubiše zgradu, i sada u njoj je u jednoj prostoriji pošta, a u stanu živi porodica pokojnog poštara. Poštar je bio radnik pošte i pošta bi trebalo da reši stambeni prostor porodice poštara. To je jedna od najlepših zgrada u centru Zabrežja, koja treba da se vrati Zabrežju. Zgrada železničke stanice Zabrežje izgrađena je 1906. godine, i ovu zgradu su pretvorili u stambeni prostor radnika železnice. Zgrada Lučke kapetanije izgrađena je pre 80 godina, dakle, 1926. godine. I ona je danas pretvorena u stambeni prostor. Zgrada Carinarnice u Zabrežju, koja je izgrađena 1910. godine, prestala je sa radom 1918. godine. Jedno vreme u nju je bio smešten Katastar opštine Zabrežje, zatim je dat na korišćenje Osnovnoj školi u Zabrežju i ona je pretvorena u stambeni prostor. Sama zgrada je u žalosnom stanju, krov je oštećen i niko u nju ne ulaže. Zgrada starog hotela “Bosna” Ljube Poovića, blizu obale Save, većim delom je srušena, a na njenim temeljima niče višespratnica. Ova zgrada je posle rata konfiskovana, možda će se usvojiti zakon o denacionalizaciji, pa će biti pitanja ko prodade tuđe. Sve zgrade spomenici kulture u Zabrežju su bez kontrole, prepuštene zubu vremena, može li se na koji način pomoći?

M.S.

Zabreške novine, broj 3, jul 2006. godine

 

Comments

comments

This entry was posted in Obrenovac nekad.

Post a Comment

Your email is never published nor shared. Required fields are marked *

*
*